Қарағанды облысының  Қарқаралы ауданы, Егіндібұлақ елді-мекенінің тұрғындары ерекше құбылысқа куә болып отыр. Ауыл қарғалары өз туыстастарынан ерекше – «Алла» деп қарқылдайды екен. Тылсым құбылысқа алғашында ешкім мән бере қоймаған. Бірақ таң рауандай бере,  құс «Аллалап» азан шақыратынын естігенде ауыл тұрғындары өз құлақтарына өздері сенбепті. Бұл көрініс қайталана берген соң тұрғындар аңдып жүріп «азаншы ала қарғаны» бейнетаспаға түсіріп алған.

«Бұл қарғаны ең бірінші рет біз екі ай бойы, аңдып, таңғы жеті кезінде түсірдік. Бұл қарға төрт рет «Алла» деп айтады. Енді одан кейін тағы басқа қарғалар бар еді оны таба алмадық.Жүрді бірақ біздің ыңғайымыз келмеді. Екі айда бір-ақ рет түсірдік», – ауыл тұрғыны Ернұр Төлегенов. Ал Қайыр Рахметуллин деген азаматтың айтынша, тағы бар ала қарға  «Аллаһ» деп дыбыс шығарады екен.

Десе-де қарғалардың Алла деуі адамдар үшін ескерту. Қарға екеш қарға да құдайына өзінше құлшылық қылып жатқанда тұрғындар да тәубеге келіп, имандылыққа бет бұру ләзім дейді дін өкілдері.

«Алаш медиа» компаниясында Ұлықбек Қорғанов деген азамат жұмысістейді. Ол кісі күн сайын өзі араласатын адамдарға агент арқылы Хадистер, ғибратты әңгімелер жіберіп тұрады. Бүгін келіп пощтамды ашып жатсам сол кісіден «Алтынға айналған тас» деген ғибратты әңгіме келіп тұр екен. Оқып көріп, қатты ұнаттым. Соны сіздірдің назарына ұсынбақпын.

Ертеде, қазақтың Сарайшық деген шаһарында Көбеш деген әулие адам болыпты. Өмірден өтер сәтінде он жасар ұлына:

-Анаңның білегіне бір алтын білезік саларсың…,- деген аманат өсиет айтып үзіліпті. Әкесінің соңғы өсиетін орындау үшін жетім бала жас болса да алтын білезік іздеуге бел буады. Шешесіне ол сырын айтпайды. «Кәсіп іздеп, мал тауып келейін» деп рұқсат сұрайды. Анасы ұлын қимаса да, талабын жықпайын деп, батасын беріпті. Әлгі бала жастығына қарамай ақша берем деген кім болса да жалданып күні-түні жұмыс істепті. Бірақ, тапқаны алтын білезік сатып алу тұрмақ, тамағына әрең жетіпті. Күндердің күні жұмыстың ауырлығынан әбден әлсіреп, бір қорғанның түбінде талықсып жатады.

Сол кезде біреу келіп табанынан түртеді. Кірпігін әрең көтерсе, ақ таяқты қарт екен. Баланың орнынан тұруға шамасы келмесе де қарияның айтқан сөзі құлағында қалады:

Әй, ықыласты бала, өзеннің терең жеріне оң қолыңды мал! Саусағыңа ілінген тасты жұмырығыңа түйіп алып шық, өз үйіңе, анаңа жеткенше, алақаныңды ашпа, шешеңді көрген сәтте ғана: -Апа, саған сыйлық әкелдім деп, алақаныңды аш!,- депті.

Он жасар ұл бар қайратын жиып, шаһар шетіндегі өзенге жетіп, қарияның дегенін қаз-қалпында орындайды.

Үш күншілік жердегі үйіне жеткенше алақанын ашпайды. Анасына әкеле жатқан сыйлығы есіне түскенде ұйқысын да, ас-суды да ұмытады. Тамақ ішу үшін оң қолын ашуға болмайды ғой, ал ұйықтаса болды, жұдырығы өзінен өзі ашылып қалары мәлім.

Сөйтіп, үшінші күні күн шыққан мезетте, бала есігінің алдында қара жолға көзін сүзген анасын да көреді. Күткен сәтінде өлімші үні әрең шығып, ұл:

-Апа, міне саған сыйлық!,- деп, алақанын ашып қалды.

О, ғажап, үш күн бойы сұп-суық боп алақанына батқан асықтай тас, алтын білезік болып жарқырап шыға келіпті, дейді аңыз. Аңыздың түбі – ақиқат.

Балалар, бұл кереметтің сырын, мынау мұсылмандық әдептерден іздесеңдер, оңай табасыңдар.

Енді соған келейік: Ең көңілсіз кезінде де ата-анаңа жылы шыраймен қарап, жақсылап сәлем бер.

Ата-анаң саған қатты сөз айтса да, сен қарсы сөз айтып ренжітпе және іс әрекетіңмен де көңілін қалдырма.

Қолыңнан келген көмекті ең алдымен ата-анаңа көрсет, баратын жеріне көлігіңмен жеткізіп салсаң да жақсылық. Киімін іліп, шәйін алып берсең де ілтипат. Жақсылықтың үлкен-кішісі жоқ.

Ата-анаң шақырса, өз ісіңді тастап, лезде жетіп бар, айтқан тапсырмасын дереу орында.

Ата-анаңның қасында дауыс көтеріп сөйлеме, бетіне қабақ түйіп қарама,  алдын кесіп өтпе.

Бір жаққа барарда, сапарға шығарда рұқсаты мен ризашылығын ал.

Іс-қызметіңде де олардың ризашылығын алуға тырыс. Күнкөрісі қиын кезде, жәрдемге мұқтаж болған уақытта, қартайған шағыңда жан-тәніңмен қол ұшыңды бер, ештеңеңді аяма!

Ата-анаң марқұм болғанда үнемі құрметпен еске ал, рухына дұға жасап, Құран оқы, қалдырған өсиетін орында, ата-анаңның ескі достарын көзіңдей көріп сыйлап, сәлеміңді үзбей жүр.

Балалар, бұл қағида рухы биік, көңілі таза жандардың қолынан келетін, құлшынып істейтін ісі екенін ұмытпа!

Енді, жоғарыдағы хикаяны тағы бір оқысаң: «Ата-анасын риза еткен адамға Алла тағала да риза болады» деген қанатты сөздің астары ашылады.

]]> http://akiyk.wordpress.com/2011/10/06/%d0%b0%d0%bb%d1%82%d1%8b%d0%bd%d2%93%d0%b0-%d0%b0%d0%b9%d0%bd%d0%b0%d0%bb%d2%93%d0%b0%d0%bd-%d1%82%d0%b0%d1%81/feed/ 0 akiyk gold http://akiyk.wordpress.com/2011/09/09/%d0%ba%d1%83%d1%80%d0%be%d1%80%d1%82-%d1%82%d2%af%d1%80%d0%bc%d0%b5/ http://akiyk.wordpress.com/2011/09/09/%d0%ba%d1%83%d1%80%d0%be%d1%80%d1%82-%d1%82%d2%af%d1%80%d0%bc%d0%b5/#comments Fri, 09 Sep 2011 05:45:25 +0000 akiyk http://akiyk.wordpress.com/?p=972 […]]]> Көңіл хошына қарай түрліше көсілте салатын Менің Президентім Нұрсұлтан Назарбаев Парламенттің қос палатасының біріккен отырысында «елімізде ізгілендіру шаралары сәнге айналып кетке кетті», – деп салды. Айтуынша, соңғы жылдары түрме атаулының бәрін «курорт қыламыз» деп жүріп жалпы тәртіпті қожыратып алыппыз. Әбден есірген түрмедегілер керегінше есірткі шегіп, қару асынып жүретін болған. «Бас бостандығынан айыру орындарына қару-жарақ, пышақтар, есірткі секілді не керектің бәрі жөнелтіліп жатыр», – деп атап өткен менің Президентім тәртіпті қатайту керектігін нығыздап тұрып айтты.

Бірақ менің айтпағым басқа дүние. Айтпағым әлемдегі «жұмақ түрмелер» жайлы болмақ. Біздің қоғам түзеу мекемелеріндегі жағдайдың өте ауыр болғанына қарамастан, гуманды түрде көрсетуге тырысып жатады. Ал шынайы өмірде бұндай гуманды түзеу мекемелері баршылық екен. Соңғы жылдары Норвегияда  Халден Фенгсель атты түрме пайда болды.

Сыртқы көрінісі

Қылмыскер атаулының арманына айналған осы курорт-түрме туралы батыстық басылымдар бірінен-бірі асырып жазып жатыр. Оларға сенсек, бұл абақты Норвегиядағы ғана емес, жалпы жер бетіндегі ең «жұмақ» түрме көрінеді. Ғалаторды ақтарып отырып, бұл түзеу мекемесінің шын мәнісінде  «курорт-колония» екеніне анық көз жеткізуге болады.

Орман арасында салынған Халден Фенгсель түрмесінде әрбір сотталушының замануи теледидармен, кішігірім тоңазытқышпен жабдықталған жеке бөлмесі бар екен. Түрме кешенінде дыбыс жазу студиясы, жүгіру жолы, құзға өрмелеу қабырғасы, мұнымен қоса, қамаудағылардың туыс-туғандарымен кездесуіне арналған жеке коттедж қарастырылған. Терезелерінде тор болмайтындықтан түрмеге «темір тор» деген теңеуді айтудың өзі қиын. Ол жердегі, қарым-қатынастың кереметтігі сондай сотталғандар мен надзирательдер бір ыдыстан ас ішіп, моншада бір-бірінің арқасын ысып береді-мыс.

Әрине, қылмыскер болса да әр адамның маңдайына жазған бағы бар. Соттың шешімімен осы колонияға тап болғандар жазасын өтеп осы жерден кетер-кеткенше алғыс жаудырумен болады екен. Айтпақшы, бақыт демекші жақында ғана 100 ге жақын адамның өмірін қиған норвегиялық нөмір бірінші террорист Андрес Брейвикке осы атақты Halden түрмесінің дәмі бұйыратын сияқты. Жейдесімен туған деп осындайларды айтуға болатын шығар-ә?!

         Тақырыпқа тұздық:

60 миллионнан астам тұрғыны бар Францияның абақтыларында 15 мыңдай адам жатса, 15 млн тұрғыны бар Қазақстан халқының 55 мыңы абақтыға тоғытылыпты.  

Ертеректе атағы әлемге жайылған  бір патшаның ай десе аузы, күн десе көзі бар әсем қызы болыпты.

Түр әлпеті келіскен бір кедей жігіт те патшаның қызына ғашық болып,  қызды сұрай барғанымен, босағасынан да аттатпапты. Көңілі қалған жігіт басқа елге қоныс аударып,   күні-түні еңбектеніп, істің көзін тауып, байып кетеді.   Арада біраз уақыт өткен соң, ол елге қайта оралады. Патша қызының күйеуге тигенін естіп, оны үйіне іздеп барады. Сұрастыра жүріп,   қыздың үйін тауып алады. Қақпадан  енді ішке кіре бергенде  түсі адам шошырлық бір кісі  асығыс  үйден шығып кетеді. Ол  ұзап кеткеннен кейін жігіт есікті қағады. Қақпаны  баяғы  ғашығы  ашады. Жігіт  әлгі адамның патша қызының күйеуі екенін біліп,  оның себебін сұрайды.  Қыз жігіттің сұрағына жауап бермек болып, бақшаға алып келеді де:

– Сен осы жерден сұрағыңа жауап аласың. Маған  осындағы ең әдемі гүлді алып келші. Бірақ бір шартым бар.  Артқа жүрмейсің, тек алдыңдағыны аласың. Жігіт:

– Жарайды, келістік, – дейді де бақшаның ішіне кіріп кетеді. Әдемі гүлді таптым ғой дей бергенде алдынан одан да әдемісін көреді. Сол гүлді ала бергенде, келесісі көзіне шалынады. Осылайша  бақшаның шетіне шығып кеткенін  байқамай қалады… Амалы құрыған ол ең шеттегі солып қалған гүлді алуға мәжбүр болады.

- Міне! Енді түсінген шығарсың, әлгі адамды неге таңдағанымды?! -деген екен патша қызы.

* Бұл ару әпке-қарындастарымызға ғана  емес ер азаматтарға да қатысы бар болса керек…

      Материал Иман журналынан алынды

Алатооның арғы беті мен бергі бетін қатар жайлап отырған қос ел – қазақ пен қырғыз ежелден тамырлас ел. “Қырғыздың да беті жап-жалпақ, қазақтың да беті – жап-жалпақ, екеуінің де бастарына кигені киіз ақ қалпақ” деп екі бауырлас ел кезінде құда болып ұлан-асыр той жасады. Алайда, бұл құдалық ұзаққа бармады. Бірінің ұлы, бірінің қызы ұрсысып қалып, екі жаққа кетті. Кейін сол құданың бірі тақтан ауып түсіп, сібір ауып кетсе, бірі әлі тың, тағында отыр. Бірақ, біздің айтпағымыз бұл емес. Тағдырдың ісі деп жақаурата салайық…

Төскейде малы, төсекте басы қосылған сол қос ел неге екені белгісіз соңғы кездері бірге ойлап, бірге сөйлейтін болыпты. Кезінде Қырғыз ағайындар қазақтың аспан түстес көк байрағының көшірмесін жасап төріне ілеміз деп елді бір рет шулатқан болатын. (суретте бірнеше нұсқасының жиынтығы)

Енді міне бір-бірінің өкшесін баса Көксау империядан өз еншісін қатарлас  алған екі елдің Тәуелсіздігінің 20 жылдық мерейтойына арналған логотипі де егіз қозыдай ұқсас болып шыққан. Сәйкестік пе әлде тағы да тағдырдың ісі ме? (суретте) Айырмасы – түсінде ғана: бірі ақ, бірі көк…

«Ақиықтың» дерегі:

Қырғыз халқы өзінің тәуелсіздігін 31 тамызда атап өтсе, қазақ халқы 16 желтоқсанда өзінің Тәуелсіздігінің 20 жылдығын атап өтеді.

Бұл жұмбақтың шешімін сіздерге қалдырдық. Жауабын өздеріңіз таба жатарсыздар. «Ұқсастықта тұрған не бар?!» дейтіндер де табылар. Әрине, оған талас жоқ. Тек, тағдырымыз ұқсамасын деп тілейік!  

Алдағы дүйсенбі, яғни, 15 тамыз күні алаштың ардақты ұлы – Тұрсын Жұртбай 60 жасқа толады. 1951 жылы Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданына қарасты Шаған ауылында дүниеге келген ол 1968 жылы Ж.Молдағалиев атындағы орта мектепте оқып, бітіреді. Сол жылы ЖОО түсуге мүмкіндігі болмаған бозбала Тұрсын Абай ауданына қарасты «Қызылту» кеңшарының 13 бөлімшесінде бухгалтер-есепші болып қызмет етеді. Тек бір жылдан соң ғана (1969-1974) қазiргi Әл-Фараби атындағы қазақ мемлекеттiк Ұлттық университетiнiң журналистика факультетiнде оқу мүмкіндігіне ие болады.

Журналисттік қызмет жолын (1974-1976) Алматы облыстық “Жетiсу” газетiнің тілшісі болудан бастаған Тұрсекең бүгінде Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетiнiң жанындағы “Отырар кiтапханасы” ғылыми орталығының директоры. Әйтседе директор бола тұра өзге қатарластары сияқты жалтақтап жағымпазданған жоқ. Мәселен жарамсақтар «Елімізде елбасыны алмастыра алатын жан жоқ» деп шуылдап жатқанда Тұрсекең: «Бізде президенттікке мұрагер іздеу қылмыспен пара-пар саналады», – деп «өзгеше» ой өрбітті. «Алаштың аманатына адал боламыз, оны жүзеге асырамыз десек, Қазақстан Халқы Ассамблеясын өзінің орнына қоюымыз керек. Халық Ассамблеясы жалған ғылым, жалған идеология, жалған насихатты дамытып отыр. Қазіргі кезде қоғамдық наразылықты да тудырып отырған осы Ассамблея. Қазақстан Халқы Ассамблеясы тарқатылмай Қазақ толық тәуелсіз мемлекет болмайды», – деген де алаштанушы ағамыз болатын.

«Аманат» интеллектуалды пікірсайыс клубында өткен дөңгелек үстелдің бірінде сенатор Ғарифолла Есім ағамызды «Тұрсын қайғы» деп атаған болатын. Кейінірек Тұрсын ағамыз бұл турасында «Жазушының міндеті – шіміркендіру, ойланту. Қазір шымшымасаң – шіміркенбейді. Бұл да бір әдеби тәсіл. Әйтпесе, сенатор Ғарифолла Есім айтқандай, «Тұрсын қайғы» атанып, атымды шығарайын деген ойым жоқ. «Қайғы шығар ілімнен» деген де бар емес пе. Соны академиктер неге ескермейді екен. Әлде… оларда уайым болмай ма?», – деген-ді.

Ал қазіргі билікке көзқарасыңыз қалай деген оқырманның сауалына ол: «Бұрынғыша басқаруға болмайтынын біледі, дәл бүгін қалай басқарып жатқанын өзі де білмейді, ертеңгі күнді елестеткісі келмейді. Анығы: олар халықтан іргесін ажыратып алды, ғылымды да, білімді де, мәдениетті де бетіне жіберді. Тек «ақша» кіріп-шығатын інді ғана аңдып отыр. Ашық мұхитқа бет алған айсберг сияқты жағадан алыстап барады. Оқшантайдағы оқсыз патрондарды ауыстыруды ғана ермекке айналдырған сияқты», – деп жауап берген екен. Осы және өзгеде мәселелерге байланысты айтқан сындарына қайран қалған әлдебір оқырман: «Апыр-ай, мына Жұртбай жүрек жұтқан екен. Өткен тарихты «Үйсін мемлекетінен», бүгінгі тарихты 1991 жылдан бастап отыр деп ашық айтыпты. Нағыз зиялы осы Тұрсын екен, батыр екен, көзім жетті. Қазақтың зиялысы өлмепті, тәуба, бар екенбіз, нар екенбіз, ризамын!!!», – деп ағынан жарылған ғой. 

Сол арыстай ағамыз міне 60 жасқа толып отыр.  Біздің мақсат ағамызды мақтау емес. Біздің міндет «алаш аманатын арқалаған азаматтың» 60 жасқа толғанын жұртшылыққа хабардар ету. Мерейлі мерекеңіз құтты болсын!

Жансерік Шүренбай  

«Атамекеннен» түлеп ұшып, Ақ жолдың тізгінін алған Азат Пеуашев араға ай салмай жатып тағы шекпен ауыстырып жатыр. Келесі аптадан бастап Парламент мәжілісінің депутаты мандатын алмақшы.

Бұған дейін екі бірдей майлы қызметтің құйрығын ұстаған Перуашев мырза төрағалық қызметін сенімді әріптестеріне сеніп тапсырмақ екен. Экономикалық палатаның басшысы мекеме жарғысы бойынша арнайы құрылтайда тағайындалуы тиіс. Алайда, дәл қазір кәсіпкерлердің көпшілігі еңбек демалыстарында болғандықтан олардың басын қосу мүмкін болмай отырған көрінеді. Тек белгілісі, «Атамекенді» белгілі бизнесмендердің бірі басқармақ.

Бір қызығы Парламент қабырғасына жалғыз өзі емес 14 серігімен баратынын мәлімдеді. «Біз бір топ болып баруымыз керек, өйткені жеке депутат бір пікір айтса 107 депутат арасында ол естілмей қалуы мүмкін. Фракция бір шешімге келсе оны депутаттардың өзгертетін құқы жоқ», – дейді Азат Перуашев.